Rosendal Have

Rekonstruksjon av Kjøken-& Urtehagen

Kjøkken- & Urtehaven vart etablert på 1800-talet som ein forsyningshage for hushaldet og sals- og forsøkshage for grønsaker, frukt og bær. Mykje tyder på at Kjøkken- & Urtehaven gradvis mista sin funksjon, og var bare i drift til litt ut på 1900-talet. Etter den tid har det vore frukthage og eng. I 1998 starta arbeidet med å rekonstruera Kjøkken- & Urtehaven. Rekonstruksjonen byggjer på gamle plantelister og Kart over Rosendal Have frå 1893. Kartet syner korleis kjøkenhagen var delt inn i seks kvadratiske dyrkingsfelt omkransa av graskantar og grusvegar. På graskantane var det planta frukttre. I austre enden av hagen var det drivhus og drivbenkar. Mot nord var det planteskule og eng.

Utforminga og innhaldet i hagen går fram av det folkelivsgranskar Th. Haukenæs skreiv om kjøkenhagen i 1887:

”Kjøkkenhaven adskilles fra de øvrige Dele ved gjennom Haven løbende Bæk, som kommer ned fra Hatteberg. 3 smaa Broer fører over denne og ind i Kjøkkenhaven, som ved Veie er delt i firkantede Smaastykker, der er rigt beplantede med Frukttræer; hvorpaa vokser forskjellige Slags Frugter, saasom keiserindepærer, Sommerpærer o.fl. Der vokser ogsaa andre Slags Frugter, saasom Rosenæbler, Gravensteiner, Glasæbler, Oldenburger Ducheræbler o.s.v. Der avles ogsaa en Mængde af alle Slags Bær. Da det vilde komme til at trætte Læseren nøiere at omtale de forskjellige Slags Træer og Frukter, gaar jeg over til at nævne Navnet paa en Del af de mange Slags Kjøkkenurter, som vokser her, og hvorefter denne Del af Haven har faaet sit Navn. Foruden de Sorter, som Folk i Almindelighet pleier at dyrke, vokser her Kaal, Løg, Erter, Pastinakk, Persille, Salat, Timian og Reddiker.”

Th. Haukenæs skreiv også om det staselege drivhuset der det vart dyrka eksotiske vekstar som sagopalme, appelsin- og fiken, vinrankar, manillahamp og ein heil del blomar.

I dag kan besøkande på nytt få oppleva ein nyttehage på Rosendal. Hagen har fått tilbake den gamle utforminga og er planta til med gamle frukttresortar, grønsaker, krydderurter og blomar. Avlingane av grønsaker, krydderurter, bær- og fruktslag vert nytta på Baroniet Rosendal sitt kjøken. Seminar- og overnattingsgjester kan nyta menyar tufta på økologiske råvarer frå Baroniet Rosendal sin eigen Kjøkken- & Urtehave.
BaraGruppen v/administrerande direktør Knut Lauritz Galtung Døsvig er hovudsponsor for prosjektet. Bara gruppen har kosta heile restaureringa av Kjøkken- & Urtehaven og attreisinga av Rosendal Drivhus, eit totalbudsjett på 4,5 millionar kroner.

Informasjon om og videreutvikling av prosjektet er pr. 2005 støtta av : Norsk Kulturråd kr 250.000, Norsk Kulturminnefond kr 250.000, ABM-Utvikling kr 50.000, Hordaland Fylkeskommune kr 50.000, Kvinnherad Kommune kr 10.000, Privat gåve kr 10.000.

Servering på Baroniet Rosendal - Storakjøkenet på Rosendal Avlsgård - Rosendal Drivhus - Slottsaften i Den Blaa Sal

Rosendal Have - Renessansehagen (Rosehagen) - Den romantiske landskapsparken

Folgefonna Nasjonalpark - Kart over Baroniet Rosendal - Kart over Rosendal Have